Bijtende honden en trappende paarden

EHBO en letsel door dieren

Honden die bijten of t e g en f i e t s e r s opspringen. Paarden die d e r u i t e r afwerpen of t e g en andermans been schoppen. Bijtwonden, hoofd- of r u g l e t s e l , littekens op e e n a r m , been of gelaat, soms blijvende invaliditeit kunnen gevolgen zijn. E H B O ‘ e r s krijgen e r m e e t e maken, vervolgens de m e d i s c h e professionals. Bij schade door toedoen van a n d e r m a n s dier komt de letselschadedeskundige in a c t i e o m d e d i e r e n b e z i t t e r aansprakelijk te s t e l l e n . W e bespreken hier d r i e praktijkgevallen.

Hond bijt in been
Mevrouw Pannekoek laat haar hond uit. Ze komt een andere wandelaar, buurtgenoot Koos, met zijn niet aangelijnde, hond tegen. Als de beide hondenbezitters elkaar naderen, rent de hond van Koos grommend op mevrouw Pannekoek en haar hond af. Mevrouw schrikt en doet een stap opzij. De hond van Koos reageert door zich vast te bijten in het rechterbeen van mevrouw Pannekoek. Het dier bijt dwars door haar broek heen in scheenbeen en kuit. Daardoor ontstaan twee diepe bijtwonden in haar rechteronderbeen. Koos verontschuldigt zich en schrijft zijn naam, adres en telefoonnummer op een papiertje uit zijn agenda. Dat geeft hij aan mevrouw. Deze belt met de mobiele telefoon haar man. Die komt met de auto en haalt haar en de hond op. Ze brengen eerst de hond naar huis en rijden naar de Spoedeisende Hulppost van het ziekenhuis.

In het ziekenhuis worden de wonden gedesinfecteerd en mevrouw krijgt een anti-tetanusprik. Met een verbonden rechteronderbeen kan ze ‘s avonds laat naar huis, met adviezen over verzorging van de wonden en een afspraak voor controle op de chirurgische polikliniek. Twee weken lang heeft mevrouw pijn aan het gebeten onderbeen. Ze kan er maar kort op staan en moet iedere dag een paar keer met het gewonde been omhoog op de bank gaan zitten. Deze weken loopt ze moeilijk en ondervindt ze beperkingen bij de verzorging van de huishouding, die voor een deel nu door haar gepensioneerde echtgenoot en een buurvrouw wordt overgenomen. Na drie maanden zijn de wonden genezen, al houdt ze twee grote littekens.

Hond brengt fietser ten val
De veertigjarige ICT-specialist Erik snelt op zijn sportfiets, gelukkig met een helm op, over de dijk langs een rij woningen. Een bewoner moet iets uit zijn, voor de woning geparkeerde, auto halen en loopt de voordeur uit. Die voordeur blijft open. Als Erik langs fietst, rent de hond van de bewoner door de open deur naar buiten, de dijk op. Daarbij raakt de hond het voorwiel van Eriks fiets. Erik valt en smakt voorover tegen het wegdek. Zijn rechterbeen komt daarbij tussen het frame van de fiets, die bovenop hem valt. Met zijn kin raakt hij de weg. Hij blijft liggen met bloedende wonden op zijn kin en met zijn rechterbeen in een rare stand, waardoor hij niet kan opstaan.

De bezitter van de hond belt meteen 112. Een kwartier later staat er een ambulance en buigen zich politiemensen en een ambulanceverpleegkundige over de gewonde. Hij heeft ontzettende pijn aan zijn rechteronderbeen. Uit foto’s blijkt dat zijn been op meerdere plaatsen is gebroken. Erik wordt geopereerd en na veertien dagen mag hij in een rolstoel naar huis, met een pen in het gebroken bot en enorme operatielittekens die nog zijn overdekt met een rij hechtingen. Zijn kin is pijnlijk en zit nog vol met de korsten van genezende schaafwonden. Dankzij de helm is er geen hersenletsel, al raakte Erik wel met zijn hoofd de grond.

Paard werpt ruiter af en schopt haar tegen het been
De dertigjarige Els, getrouwd en moeder van twee kleuters, rijdt in haar vrije tijd paard. Ze werkt als gewaardeerd verkoopster in een schoenwinkel. Tijdens een paardrijles in de binnenbak van Manege De Ruif in haar woonplaats, rijdt ze op het manegepaard Louis. Achter haar rijdt leerling Peggy op managepaard Pasja. Met acht andere leerlingen rijden ze rondjes in de binnenbak. Paard Pasja is wat onrustig en duwt met zijn hoofd tegen de achterkant van paard Louis waarop Els zit. Dit paard schrikt van het geduw en begint te steigeren. Els komt los van het zadel en valt, maar ze komt nog net op haar beide benen terecht. Ze kan zich nog net staande houden. Als ze, nog met de schrik in het lijf, naast de voorbenen van Louis staat, schopt dit, kennelijk nog niet tot rust gekomen, paard haar tegen haar rechteronderbeen. Gevolg: een gecompliceerde (open) botbreuk. Per ambulance wordt ze naar het ziekenhuis gebracht, waar ze wordt geopereerd en wordt opgenomen. Er volgt een lang en moeizaam genezings- en behandeltraject, met slechte botgenezing, moeilijk te bestrijden infectieproblemen en nieuwe operaties. Letsels door dieren kunnen heel divers zijn

Na zes maanden zit Els nog in een rolstoel en kan ze zich nog slechts moeizaam met krukken in huis bewegen. De werkgever heeft Els drie maanden doorbetaald, maar daarna is de winkel failliet gegaan en is Els ontslagen.

Drie voorbeelden ter illustratie van cijfers uit de ongevallenstatistiek

Deze drie gevallen uit de (letselschade)praktijk (met gefingeerde namen) zijn voorbeelden van ongevallen die dagelijks op het pad van EHBO’ers kunnen komen. Nederland is dichtbevolkt met huis- en andere dieren. Volgens het Landelijk Informatiecentrum Gezelschapsdieren (LICG) zijn in naar schatting 20% van de huishoudens omstreeks 1,9 miljoen honden aanwezig. Ze zijn binnenshuis en buiten jaarlijks, voor zover bekend, bij ongeveer 150.000 bijtincidenten betrokken. Volgens wat oudere gegevens van de Stichting Consument en Veiligheid worden jaarlijks omstreeks 12.000 mensen met letsel door hondenbeten op eerste hulpposten van ziekenhuizen behandeld en omstreeks 240 gewonden in het ziekenhuis opgenomen. Volgens het LICG zouden de afgelopen vijfentwintig jaar negenentwintig mensen door ernstig bijtletsel zijn overleden, van wie 20% peuters onder de vijf jaar. Vermoedelijk komen veel bijtincidenten die zich niet buiten, maar binnenshuis in de gezinssfeer voordoen, niet eens in de statistiek terecht.

Niet bekend is, hoeveel gewonden door zo’n incident niet in het ziekenhuis, maar door huisartsen worden behandeld. Verder weten we ook niet hoe vaak mensen gewond raken door andere vormen van diergedrag, zoals in het voorbeeld van de hond die tegen de fietser opsprong. Ook ongevallen met paarden en ruiters veroorzaken ‘diergebonden’ letsel. Volgens TNO (rapport Hoofdblessures door sport, maart 2011) worden jaarlijks ruim negenduizend mensen met letsel door ongevallen in en om de ruitersport op de afdeling Spoedeisende Hulp van een ziekenhuis behandeld. In ruim duizend gevallen gaat het daarbij om, dikwijls ernstig, hoofdletsel. Meestal gaat het om ongevallen waarbij de ruiter van of met zijn of haar eigen paard is gevallen, of door het eigen of andermans paard is getrapt of geduwd. Aarzel niet de arts te raadplegen. Bijtwonden zijn nare wonden die extra oplettendheid van de EHBO’er vragen. Vaak is er puntvormige letsel (afdruk van het dierengebit in de huid), waarbij kleren misschien nog wat bescherming hebben geboden. Kijk dus goed onder die kleren of daar tekenen van bijtwonden zijn te zien, zoals in ons eerste praktijkgeval, ook al zijn het kleine puntjes. Weefsel kan zijn gekneusd. En erger: soms zijn er ernstige scheurwonden van de huid en onderliggend weefsel zoals van een pees, zenuwen, een gewricht of bot. Bijtwonden zijn altijd vuile wonden, met infectiegevaar. Ze moeten volgens het Oranje Kruisboekje dan ook als zodanig worden behandeld. Dus: spoelen met ruim water (lauw water volgens websiteinformatie van de Thuisarts). Steriel afdekken. Raadpleeg en/of bezoek altijd de huisarts in verband met infectiegevaar en eventuele inenting tegen tetanus of andere ziekte, bijvoorbeeld hondsdolheid die ook door vossen of sommige vleermuissoorten kan worden overgebracht. Pas ook op met katten-krabwonden. De huid kan er rood uitzien. Na enkele dagen kan zwelling van lymfklieren bij de wond of in de hals, lies of oksel ontstaan, met temperatuurverhoging en vermoeidheidsklachten. Onverwijld contact met de huisarts is dan geboden. Bij ernstige bijtwonden zal al gauw rechtstreeks de Spoedeisende Hulp van het ziekenhuis worden bezocht of 112 worden gebeld. De eerstehulpverlening bij ongevallen zoals in de praktijkgevallen twee (hond loopt tegen fietser) of drie (paard trapt ruiter) is conform de regels zoals die bij ‘normale’, niet ‘diergebonden’ ongevallen gelden, zoals bij de botbreuken en hersenletsel.

Bezitters van dieren zijn volgens het Burgerlijk Wetboek (artikel 6:179) aansprakelijk voor schade, ook wegens letsel, die hun dier bij anderen veroorzaakt. Ernstig letsel, zoals moeilijk genezende bijtwonden, botbreuken en hersenletsel, kunnen in de werk- en privésfeer voor veel ongemak, beperkingen, niet vergoede (ziekte)kosten en inkomensschade leiden, zoals blijkt uit de drie praktijkgevallen. Er kunnen grote, ontsierende littekens overblijven. Het is in die gevallen raadzaam al kort na het incident contact met de rechtsbijstandverzekeraar of een letselschadedeskundige op te nemen. De betrokken dierenbezitter kan dan aansprakelijk worden gesteld en de schade kan op deskundige wijze worden verhaald op de (particuliere) aansprakelijkheidsverzekeraar van de wettelijk aansprakelijke dierenbezitter. De aansprakelijke partij moet ook de kosten van rechtsbijstand vergoeden.

Bob Berkemeier, foto’s: Bianca Wijnands

Related posts