Uit de oude doos: het schaatsverband

D e w i n t e r h e e f t z ‘ n i n t r e d e g e m a a k t . M e t w e e m o e d w o r d t t e r u g g e d a c h t a a n d e s t r e n ge w i n t e r s , e e n w i t t e k e r s t , s l e e t j e r i j d e n , w a r m e c h o c o l a d e m e l k m e t s l a g r o o m d r i n k e n , h e t e t en v a n e r w t e n s o e p m e t r o g g e b r o o d , s c h a a t s e n e n v e l e a n d e r e a a n v e r w a n t e z a k e n die h o r e n bij de w i n t e r .

Op de kunstijsbaan staat keurig aangegeven waar zich een EHBO-post bevindt. Maar hoe is dat geregeld als je op natuurijs aan het schaatsen bent zoals bij de Elfstedentocht, waar iedereen ieder jaar op hoopt, of die bevroren plas in de wijk? Daar zie je niemand met een EHBO-koffer lopen. Men heeft vaak al genoeg aan de meegebrachte schaatsen, handschoenen, mutsen, sjaals en natuurlijk niet te vergeten de telefoon of videocamera om al het val-leed vast te leggen. O f je nou aan het schaatsen bent en onverhoopt je enkel kneust of wanneer je bijvoorbeeld een wandeling aan het maken bent in de duinen en hierbij je enkel verstuikt, in principe heb je al genoeg aan een sjaal. Daar zou je namelijk een ‘ouderwets’ schaatsverband mee kunnen aanleggen.

Het schaatsverband komt uit de oude doos. Het is een doekverband dat in de huidige eerste hulp niet meer gebruikt w o r d t . Echter, het is een praktische en effectieve manier om met behulp van een brede das, gevouwen van een driekante doek, een fixerend verband aan te leggen bij een verstuikte enkel. D i t kan worden toegepast wanneer er dus geen verbandmateriaal voor een drukverband voor handen is. D i t verband is vooral bedoeld als noodvoorziening en is zeker geen vervanging van een drukverband om de enkel of voet. In ons lichaam zijn verschillende gewrichten aanwezig, waar onze b o t t e n kunnen scharnieren. Denk bijvoorbeeld aan de enkel, knie, pols en elleboog. Een gewricht is maar beperkt beweeglijk. D i t komt d o o r de v o rm die de gewrichten hebben, maar ook omdat om het gewricht zogenaamde gewrichtsbanden zitten. Als er door een verkeerde beweging een gewricht o m z w i k t of kneust, worden de gewrichtsbanden uitgerekt en soms scheuren ze zelfs. Als eerste hulpverlener zou je ter plaatse een zwelling kunnen zien optreden. D i t komt doordat er bloedvaten zijn gescheurd en er dus onder de huid een bloeding ontstaat. Tenslotte kan het slachtoffer het getroffen lichaamsdeel moeilijk bewegen.

Het meest ideale bij een kneuzing of verstuiking is natuurlijk de ICE-regel. O f t e w e l : Immobiliseren (rust en steun geven), aanleggen van een Compressief verband nadat er minimaal 10 minuten is gekoeld en daarna Elevatie (oftewel hooghouden). In sommige gevallen (zoals het aanleggen van een s c h a a t s v e r b a nd schaatsen in het buitengebied of wandelen in de duinen, waarbij het nog enige tijd d u u r t voordat er definitieve hulp kan worden geboden) is het een idee om een schaatsverband aan t e leggen.

  • Vouw een driekante doek (sjaal, t-shirt of legging) t o t een smalle das.
  • Laat het slachtoffer de schaats of schoen aanhouden en zet de aangedane enkel in een hoek van 90 graden.
  • Leg de smalle das in het midden onder de schoen voor de hak.
  • Beweeg beide uiteindes van de smalle das, oftewel beide slippen, mee naar boven achter de bovenrand van de schoen. Deze worden daar gekruist, achter de hiel langs.
  • Leg vervolgens beide slippen richting de wreef van de voet. Haal deze onder de zijdelings geplaatste delen van de smalle das door. De slip w o r d t dus aan de zijkant onder de eerste slip gehaald, die van onder de voet naar de hiel gaat en vervolgens weer naar de wreef w o r d t gebracht.
  • Deze handeling gebeurt aan beide kanten van de schaats of schoen.
  • Bevestig de beide slippen met behulp van een platte knoop op de wreef.

Zoals gezegd, is het schaatsverband een tijdelijke o p lossing, maar de schaatsrit / duinwandeling kan worden voortgezet, t o t d a t het verlenen van definitieve hulp mogelijk is. Wanneer dat mogelijk is, dient er gekoeld te worden, een drukverband te worden aangelegd en een eventuele breuk te worden uitgesloten.

Yvonne Smits – Tuerlings, eerste hulp instructeur, HBO verpleegkundige

Related posts