Watermistsystemen

De vervanger van traditionele sprinklerinstallaties

In h e t P r a k t i j k b o e k B r a n d v e i l i g h e i d , u i t g a v e N V B , w o r d t a a n d a c h t b e s t e e d a a n w a t e r m i s t -s y s t e m e n , a l s v e r v a n g i n g v a n de s p r i n k l e r i n s t a l l a t i e s . A u t o m a t i s c h e b r a n d b e s t r i j d i n g s s y s t e m en z i j n , h o e w e l in d i v e r s e l a n d e n w e t t e l i j k v e r p l i c h t v o o r z o r g g e b o u w e n , n i e t in d e N e d e r l a n d se ( b o u w ) r e g e l g e v i n g b e n o e m d . W a a r d e z e s y s t e m e n n u z e e r s p o r a d i s c h in d e N e d e r l a n d s e z o r g g e b o u w e n w o r d e n t o e g e p a s t , is h e t d e v e r w a c h t i n g d a t zij e e n m i n i m a a l g e l i j k w a a r d i g e , b e tr o u w b a r e é n k o s t e n e f f e c t i e v e o p l o s s i n g k u n n e n b i e d e n v o o r d i v e r s e w e t t e l i j k e m a a t r e g e l e n. Bron: Minimax Brandbeveiliging

In steeds meer gebouwen zal in de toekomst watermist gebruikt w o r d e n als brandblussysteem. Rook- en warmte-afvoerinstallaties (RWA-installaties), sprinklerinstallaties en brandmeldinstallaties zijn drie traditionele installaties om aan brandpreventie te doen. Nieuw is dat watermistsystemen de sprinklerinstallaties aan het vervangen zijn. Dat was t o t enkele jaren niet het geval. In Nederland is de evolutie pas recentelijk zichtbaar, hoewel watermist al jaren in de maritieme industrie w o r d t toegepast. Een watermistsysteem gaat uit van het principe dat waterdruppels verdampen en zo de zuurstof bij de brand verdrukken. Daarnaast heeft het water nog een licht koelend effect. Een watermistinstallatie kan een brand in de kiem smoren met relatief weinig schade. Er is immers veel minder water nodig om te blussen. Mist is bovendien minder schadelijk dan grote hoeveelheden stromend water.

H o e w e r k t het
Watermistsystemen zijn net als ‘gewone’ sprinklers beschikbaar als natte, droge, pre-action en zogenaamde ‘deluge’ systemen. Het is mogelijk het systeem te starten aangestuurd door een rookmelder, maar het is ook mogelijk het systeem aan te sturen door hittegevoelige glazen buisjes net als bij conventionele sprinklers. Watermistsystemen hebben een pomp nodig die voor voldoende druk zorgt. Die pomp kan elektrisch, via brandstof (diesel bijvoorbeeld) of (lucht)compressie van energie worden voorzien. De pompkamer van een watermistinstallatie neemt veel minder ruimte in beslag dan die van een conventionele sprinklerinstallatie. Als de installatie w o r d t geactiveerd, w o r d t de brand snel gepenetreerd en de ruimte gekoeld.

De mist blokkeert de stralingshitte waardoor als het ware een gordijn ontstaat en de brand niet kan uitbreiden. Het blokkeren van de stralingswarmte betekent ook dat het betreden van de ruimte wat eenvoudiger wordt. Het systeem maakt gebruik van drie mechanismes om brand te bestrijden: koelen, stralingswarmte blokkeren en plaatselijke zuurstofdepletie (onttrekken). Voor wat betreft dit laatste: de warmte zet de microdruppeltjes vrijwel direct om in waterdamp, hetgeen de zuurstof in de ruimte verdringt en dus het vuur onderdrukt. Er w o r d t 90 procent minder water gebruikt dan bij een traditionele sprinklerinstallatie.

Een watermistsysteem splitst waterdruppels via speciale sproeikopsystemen (watermistnozzles) op in ontelbare microwaterdruppels waardoor het oppervlak van de druppels ongeveer honderd keer zo g r o o t w o r d t . De o m vang van de microdruppels hangt af van de waterdruk op het systeem. Een watermistsysteem w e r k t zowel bij lage-, midden- als hogedruk (zie tabel). Daarbij geldt, hoe hoger de druk, hoe kleiner de waterdruppels, des te g r o t e r het koelende oppervlak van de druppels. Ter vergelijking: een normale waterdruppel uit een sprinklersysteem is I mm. Tijdens het blussen worden schadelijke rookgassen en toxische gasdampen verdreven. D i t beschermt eventueel aanwezige personen tegen inademing van giftige stoffen. Hogedruk waternevel is niet elektrisch geleidend. De aanwezigheid van elektrische apparatuur is dus geen probleem.

T o e p a s b a a r
Een watermistsysteem blust zeer efficiënt en is daarom heel geschikt bij branden die zich snel ontwikkelen. Omdat de waterschade minimaal is, zijn watermistsystemen uitermate geschikt voor ruimten met een hoog brandrisico of kwetsbare inboedel, zoals:

  • computer-, technische en transformatorruimten;
  • kantoor-, archief- en productieruimten;
  • voedings- en friteuse-industrie;
  • turbines, generatoren en machineruimten;
  • musea en ander cultureel erfgoed;
  • ziekenhuizen en verzorgingscentra;
  • tunnels, zoals de A73 bij Roermond.

V o o r d e l e n  w a t e r m i s t s y s t e m en
Watermistsystemen worden sinds enige tijd steeds meer op grote schaal toegepast in gezondheidsgebouwen, zoals ziekenhuizen en verzorgingshuizen. In dit s o o r t instellingen ontstaan vaak grote ongemakken bij de BHV en het overige personeel wegens het herhaaldelijk afgaan van automatische brandmelders bij onder andere bak- en kookactiviteiten en roken. Als er gebruikgemaakt w o r d t van watermist, dan vervalt de eis v o o r een rechtstreekse doormelding naar de brandweer. De praktijk leert dat waar watermistsystemen zijn toegepast, kan worden volstaan met minder bedrijfshulpverleners. Een watermistinstallatie kan een brand in de kiem smoren Bouwkundig kan gebruikgemaakt worden van een lichtere bouwconstructie met minder zware draagkolommen. Ook kunnen brandcompartimenten worden verruimd en kunnen zelfsluitende deuren op de beddenkamers vervallen, evenals brandmanchetten en brandkleppen. H e t g r o te voordeel voor de brandweer is dat zij geen ongewenste meldingen meer ontvangt en dus niet onnodig hoeft uit te rukken. Hoewel allang toegepast in het buitenland, w o r den ook in ons land tunnels steeds vaker uitgerust met watermistsystemen.

Onderzoeken en testen hebben aangetoond dat de kans op explosieschade aan de tunnels door betere koeling vermindert, als bijvoorbeeld een LPG-tankwagen in brand staat. D i t geldt o o k voor het ontploffen van voertuigen die op waterstofgas rijden. Een ander voordeel is dat kan worden volstaan met dunnere leidingen. D o o r het gebruik van roestvrijstalen buizen, t r e e d t aan de binnenkant geen corrosie op. Als gebruik w o r d t gemaakt van een lagedruksysteem, worden soms kunststofleidingen gebruikt.

N a d e l en
Naast de voordelen zijn er o o k nadelen. Alleen branden met een behoorlijke energie-opwekking kunnen worden geblust. Er is weinig of geen effect bij beginnende branden. Installatie is over het algemeen duurder. Bij ruimten met veel niveaus zijn veel sproeikoppen nodig en veel pijpwerk. En er is regelmatig onderhoud noodzakelijk in verband met de kleine gaatjes van de sproeikoppen. Een watermistsysteem splitst waterdruppels via speciale sproeikopsystemen. Daarnaast is e r een aantal beperkingen, zoals de volume van een ruimte, en watermist mag niet worden toegepast daar waar water kan reageren met de brandstof zoals brandende metalen, zuur stof dragers of bij brand zuurstof opwekkende stoffen, en cryogene gassen.

C o n c l u s ie
Watermist is nog relatief jong in zijn ontwikkeling. Dat betekent dat er nog weinig gedetailleerde algemene normen en voorschriften zijn. Globaal zijn er twee algemene normen die gebruikt worden:

  • Amerikaans – NFPA750.
  • Europees – NPR-CEN-TS 14972.

Beide zijn algemene richtlijnen die een aantal gestandaardiseerde testprotocollen als bijlage hebben. Verder w o r dt verwezen naar de specifieke richtlijnen van de fabrikant die door de resultaten van volledige brandtesten onderbouwd moeten zijn. Waar de fabrikant niet voorziet in T e s t en Watermistsystemen voor tunnels worden uitgebreid getest in het San Pedro de Anes testcentrum van het Spaanse bedrijf Tunnel Safety Testing. Het bedrijf, opgericht in 2005, staat op een t e r r e in van 142.000 vierkante kilometer in het noorden van Spanje. In een betonnen testtunnel van zeshonderd lang, acht meter breed en vijf t o t acht meter hoog, worden op ware schaal brand- en ventilatieproeven uitgevoerd voor bedrijven die hun systemen en materialen willen testen, waaronder watermistsystemen. De tunnel w o r d t o ok gebruikt door brandweerkorpsen om te oefenen. specifieke voorschriften, w o r d t verwezen naar de van toepassing zijnde sprinklervoorschriften. D i t geldt bijvoorbeeld voor onderhoud. In veel gevallen w o r d t bij toepassingstesten gerefereerd aan protocollen uit de maritieme wereld (IMO). Het is dan altijd zaak om te verifiëren dat deze toepassingstesten wel passend zijn op de specifieke situatie. De Kiwa heeft beoordelingsrichtlijnen o n t w o r p en voor ontwerp, installatie, oplevering en nazorg van brandveiligheid systemen gebaseerd op watermist.

Nu watermistsystemen als vervanger van de traditionele sprinklerinstallaties steeds meer worden toegepast kan gesteld worden dat deze systemen in een groeiende behoefte voorzien. Vooral op het gebied van persoonsbeveiliging, en als w e onnodige wateroverlast willen vermijden, zijn de voordelen van watermist groot. O p deze gebieden is de komende jaren dan ook een sterke groei te verwachten in de toepassing van actieve brandbeveiligingsinstallaties. Zoals dat gaat met nieuwe technologieën is echter ook waakzaamheid geboden. Er zijn nog te weinig voorschriften en die er zijn, zijn meer algemene richtlijnen dan gedetailleerde normen. Tevens moeten de markt en haar spelers nog volwassen worden. Het is dus van belang om de kwaliteit van de installateurs en de geleverde producten goed in de gaten te houden. Maar een ding staat vast, in plaats van de traditionele sprinklerinstallaties worden in steeds meer nieuw- en verbouwprojecten watermistsystemen toegepast en niet alleen in ziekenhuizen en verzorgingsinstellingen.

Meer lezen
www.diensten-kiwa.nl/watermistinstallaties
www.fmtgezondheidszorg.nl/extra-investeren-in-watermist-loont

Adri van Vliet RHB

Related posts