Zonnebrand

De winter ligt achter ons, de zon wint aan kracht. Zodra het onbewolkt is en de temperatuur wordt hoog genoeg, koesteren veel mensen zich in het zonlicht. Goed voor het humeur, goed voor een algeheel gevoel van welbehagen en goed voor de gezondheid: door zonnestralen wordt vitamine D in het lichaam aangemaakt wat onder andere botontkalking tegengaat.

De uv-straling van de zon heeft, als het goed gedoseerd wordt, een ontstekingsremmende werking op de huid. Dermatologen passen bij mensen met eczeem en pso­riasis regelmatig uv-lichttherapie toe. Zon: alleen maar positieve invloeden? Helaas. De uv-straling die de zon uitzendt kan de huid verbranden maar ook huidkanker en zelfs staar veroorzaken.

Doseren

Bij te lang zonnebaden met een nog lichte huid krijgt de huid geen tijd een pigmentlaag aan te maken. Dit pigment in de cellen van de opperhuid beschermt de huidcellen tegen de zon. De huid is gebruind. Een on­beschermde, nog lichtgekleurde huid gelijk een lange tijd aan de zon blootstellen geeft een groot risico op verbranding. Mensen met een huid die moeilijk pig­ment aan kan maken, zeer blonde mensen of mensen met rood haar, lopen een groter risico bij het zonnebaden.

Zonnewarmte is stralingswarmte met een dermate grote energie dat er weefselschade optreedt. Zonlicht bevat naast alle zichtbare kleuren ook infrarood en ultraviolet licht. Uv-straling heeft veel energie. De huid zal bij langdurige blootstelling aan deze energie weef­selschade oplopen, verbranden.

Letsels en behandelwijze

Als bij een verbranding door de zon de huid rood is en pijn doet, spreken we van een eerstegraads brandwond. De huid is nog intact, droog en kan wat opgezwollen zijn. De huid kan warm aanvoelen. Deze klachten ver­dwijnen meestal binnen een week. De verbranding zal zonder restverschijnsel genezen. Bij het herstelproces vervelt de huid.

De behandeling bestaat in eerste instantie uit koelen met zachtstromend lauw water, een lauwwarme dou­che of smeren met een verkoelende aftersuncrème. Bij uitgebreidere zonverbrandingen kunnen wat ernstiger zwellingen ontstaan naast blaren. We spreken hier dan van tweedegraads brandwonden. Ook hier wordt de huid eerst gekoeld met zachtstromend lauw water. Laat de blaren heel om bacteriële infectie te voorko­men. Is de zonverbranding ernstiger, dan kan er naast de verbrande huid ook sprake zijn van koorts, rillingen en hoofdpijn. Natuurlijk worden ook hier de brand­wonden gekoeld maar daarnaast is het belangrijk zo snel mogelijk een arts in te schakelen.

Herstel en afbraak

De eiwitten in onze huid nemen de energie van uv-straling van de zon op. Door deze opname van energie in onze huidcellen kan daar het DNA veranderen. Betreft het een kleine beschadiging, dan is het lichaam in staat de aangedane cel te repareren. Is de schade groter, dan zal de huidcel sterven.

Als een dergelijke beschadigde huidcel door het li­chaam niet opgemerkt wordt of misschien verkeerd gerepareerd wordt, kunnen veranderingen in het DNA blijvend zijn. Soms kan een dergelijke beschadiging als gevolg hebben dat de huidcel zich ongeremd en onge­controleerd gaat delen. Hier is huidkanker ontstaan.

Rimpels

In onze huid bevinden zich elastinevezels, die de huid soepel en veerkrachtig maken. Uv-licht, bijvoorbeeld uit de zon, breekt deze vezels af. Gelukkig wordt er steeds weer nieuwe elastine in onze huid aangemaakt om de verloren gegane vezels te vervangen. Helaas neemt dit proces af bij het ouder worden. Als de af­braak van elastinevezels groter is dan de aanmaak hier­van, wordt de huid slap en ontstaan er rimpels. Bij lang blootstellen aan uv-licht zullen sneller en makkelijker rimpels ontstaan. De huid veroudert sneller. Ook kan uv-licht blijvende pigmentafwijkingen veroorzaken. De kracht van de zon is afhankelijk van het jaargetijde, het tijdstip van de dag, de breedtegraad – hoe dichter bij de evenaar des te sterker de straling, de hoogte – hoog in de bergen wordt er minder uv-licht uit het zonlicht gefilterd dan op zeeniveau, de weerkaatsing – sneeuw of water. Als het zwaar bewolkt is zal veel min­der uv-licht ons bereiken. De zon is een bron van leven en vreugde, als we er goed mee om gaan.

Marion van den Hurk

Instructeur Eerste Hulp

 

Related posts